W niedzielę, 11 maja 2025 roku, mieszkańcy Zabrza zdecydowali o odwołaniu prezydent Agnieszki Rupniewskiej w przeprowadzonym referendum. To pierwsza taka sytuacja od 1990 roku na terenie obecnej Metropolii, gdy prezydent miasta został odwołany w referendum zaledwie rok po objęciu urzędu.
Do udziału w referendum uprawnionych było 116 949 mieszkańców Zabrza. Frekwencja wyniosła 25,22%, co oznacza, że głosowało 29 497 osób. Spośród oddanych głosów 29 207 uznano za ważne. Za odwołaniem pani prezydent głosowała zdecydowana większość mieszkańców - 27 161 osób, a przeciwko odwołaniu było 2 046.
Referendum uznano za ważne, ponieważ frekwencja przekroczyła wymagany próg 3/5 liczby wyborców, którzy uczestniczyli w wyborach prezydenta miasta w 2024 roku, wynoszący 25 919 osób.
Powody odwołania
Inicjatorzy referendum zarzucali obecnej prezydent Zabrza m.in. zwolnienia grupowe w samorządowych jednostkach, podwyżki opłat lokalnych, rezygnację z organizacji cyklicznych wydarzeń kulturalnych oraz przedłużający się proces prywatyzacji Górnika Zabrze.
Agnieszka Rupniewska broniła się, wskazując na trudną sytuację finansową miasta, które przejęła z zadłużeniem sięgającym niemal 1,4 miliarda złotych i deficytem budżetowym na poziomie 228 milionów złotych. Podkreślała, że podejmowane przez nią działania miały na celu ratowanie miasta przed bankructwem.
Co dalej z władzami Zabrza?
Odwołanie prezydent Zabrza oznacza konieczność przeprowadzenia przedterminowych wyborów na stanowisko prezydenta Zabrza. Do czasu wyboru nowego włodarza, obowiązki prezydenta będzie pełniła osoba wskazana przez premiera. Zgodnie z przepisami, będzie to pierwszy zastępca odwołanej prezydent – Tomasz Olichwer z Koalicji Obywatelskiej.
Referendum w sprawie odwołania Rady Miasta Zabrze okazało się nieważne z powodu zbyt niskiej frekwencji. Próg wymagany dla ważności tego głosowania wynosił 29 604 osoby, a liczba głosujących była niższa.
Decyzja mieszkańców Zabrza pokazuje, że obywatele coraz częściej korzystają z narzędzi demokracji bezpośredniej, do której należy referendum, domagając się realnych zmian w zarządzaniu miastem. Przed mieszkańcami Zabrza nastał teraz czas refleksji i przygotowań do wyborów, które zdecydują o przyszłości miasta.
